Η διατροφή στη νηπιακή ηλικία

Image Post
Η διατροφή στη νηπιακή ηλικία

nutritioninfancy600x400Πόσες φορές έχουμε αλήθεια τρέξει πίσω από τα παιδιά μας με ένα κουτάλι στο χέρι γεμάτο φαγητό;  Πολλές μαμάδες παραπονιούνται για το ότι το παιδί τους δεν τρώει και ανησυχούν μήπως αρρωστήσει. Γιατί όμως το παιδί μας αντιδρά έτσι;  Είναι το καθημερινό κυνηγητό η καλύτερη μέθοδος για να φάει;   

Κατά την περίοδο της νηπιακής ηλικίας παρατηρείται μια ραγδαία σωματική αλλά και νοητική ανάπτυξη, ενώ στον οργανισμό του παιδιού συμβαίνουν &  σημαντικές αλλαγές όπως: 

  1. Σωματική ανάπτυξη (οστά, μύες, διάφορα όργανα)
  2. Ανάπτυξη εγκεφάλου
  3. Ανάπτυξη ανοσολογικού συστήματος
  4. Αυξημένη φυσική δραστηριότητα

Λόγω των παραπάνω παραγόντων, οι απαιτήσεις του παιδιού σε ενέργεια αλλά & σε θρεπτικά συστατικά είναι αυξημένες.  Πρέπει να αναφερθεί ότι οι θερμιδικές ανάγκες ενός παιδιού σε αυτήν την ηλικία δεν είναι και τόσο μεγάλες. Ένας εμπειρικός κανόνας είναι ότι οι θερμιδικές ανάγκες στη νηπιακή ηλικία είναι κατά μέσο όρο 1000kcal/ημέρα + 100kcal για κάθε έτος ηλικίας. Δηλαδή, για ένα παιδί 3 ετών είναι 1300kcal/ημέρα.  Όμως, οι ανάγκες σε πρωτεΐνες, βιταμίνες & μέταλλα είναι υψηλές, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια για κατανάλωση λιπαρών και γλυκών.

Ο σίδηρος και το ασβέστιο θα λέγαμε ότι είναι από τα πιο σημαντικά θρεπτικά συστατικά για ένα νήπιο. Για επαρκή πρόσληψη σιδήρου απαιτούνται δύο μερίδες την ημέρα από πηγές πλούσιες σε πρωτεΐνη, όπως κρέας, ψάρι, αυγά, πουλερικά, όσπρια, και έξι μερίδες ψωμιού (ολικής ή εμπλουτισμένο). Συμπληρωματικά, καλό θα ήταν να συνοδεύονται από πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Παράλληλα, είναι απαραίτητη ή βιταμίνη C (φρέσκα λαχανικά, φρούτα, χυμοί) για την καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου.
Θα πρέπει να καταναλώνεται ημερησίως γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι κλπ) περίπου 4 μερίδες, όπως και τυρί το οποίο θα υπάρχει στα ενδιάμεσα γεύματα ή θα συνοδεύει τα κυρίως (μακαρόνια, λαχανικά, λαδερά), προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις σε ασβέστιο. Επίσης, μπορεί να προστεθεί σκόνη γάλακτος στο φαγητό (μπιφτέκια, πουρές, σούπες).


Παρακάτω παρουσιάζεται  ενδεικτικά ποσότητα που μπορεί να καταναλώνει ένα νήπιο 1-2 ετών & ένα νήπιο 3-4 ετών.


Τροφή                                       Μερίδα 1-2 ετών     Μερίδα 3-4 ετών
                                                 
Πολτός φρούτων-φρούτα             1/4φλ                    ½ κομμάτι
Πολτός λαχανικών-λαχανικά       1/3φλ                    1/2φλ
Δημητριακά, ρύζι, μακαρόνια      1/4-1/3 φλ             1/3-1/2φλ
Ψωμί                                         ½ φέτα                 1 φέτα
Κρέας, ψάρι, αυγά πουλερικά    30γρ                     30-60γρ
Γάλα                                        1/2φλ                    ½-1φλ

Η πίεση που ασκούμε συνήθως στα παιδιά μας για να καταναλώσουν όλο τους το φαγητό όχι μόνο δεν έχει αποτελέσματα, αλλά τις περισσότερες φορές  δημιουργεί στρες που κάθε άλλο παρά το βοηθάει στην ομαλή ψυχική και συναισθηματική τους ανάπτυξη. Στην καλύτερη περίπτωση, η ώρα του γεύματος μπορεί να είναι ένα παιχνίδι κυνηγητού, όταν όμως η πίεση από τους γονείς είναι εξαιρετικά έντονη, εκείνη η ώρα μετατρέπεται σε μαρτύριο για το παιδί. Κάτι τέτοιο μπορεί ενδεχομένως να οδηγήσει σε ακραίες καταστάσεις, όπως είναι η ανορεξία ή η παχυσαρκία, καθώς το νήπιο συνδέει το φαγητό με το στρες που νιώθει κατά την ώρα του γεύματος, κι έτσι είτε το αποστρέφεται, είτε πιέζει και αυτό τον εαυτό του προκειμένου να μην «απορριφθεί» από τους γονείς του. Σε περίπτωση, λοιπόν, που το παιδί μας δεν παρουσιάζει κάποια αφύσικη ανορεξία, καλό θα ήταν να μην επιμένουμε στο θέμα του φαγητού! Εμείς μπορούμε απλά να το δελεάσουμε.

Τα παιδιά προτιμούν να τρώνε τα φαγητά που σερβίρονται και καταναλώνονται χωρίς βοήθεια ή που τρώγονται με τα χέρια, όπως σάντουιτς, έτοιμα κομμάτια, κομμένα λαχανικά και φρούτα, μικρές μερίδες υγρών τροφών. Αντίθετα αποφεύγουν τα λαχανικά με έντονες γεύσεις, τα καρυκεύματα, τους συνδυασμούς φαγητών, ενώ οι μεγάλες μερίδες και τα πολύ ζεστά φαγητά δεν τα συγκινούν ιδιαίτερα. Βάλτε λοιπόν την φαντασία σας να δουλέψει και κάντε τα μαγικά σας!

Κάτι άλλο που πρέπει να προσέξουμε είναι η έμφαση που πρέπει να δοθεί από μικρή ηλικία στις σωστές διατροφικές συνήθειες για καλή υγεία, σωστή λειτουργία του οργανισμού και πρόληψη της παχυσαρκίας . Έτσι, οι γονείς θα πρέπει να συμμετέχουν ενεργά, δίνοντας οι ίδιοι το καλό παράδειγμα. Καλό θα ήταν η ώρα των καθημερινών γευμάτων να είναι μια μικρή ιεροτελεστία για όλη την  οικογένεια, εάν και εφόσον οι ρυθμοί της ζωής το επιτρέπουν. Προτιμήστε να φάτε όλοι μαζί στο τραπέζι, φροντίστε να είναι ήρεμο το παιδί ώστε να καταναλώσει αργά και ήρεμα την τροφή του, να την μασήσει καλά πριν την κατάποση και να μάθει να την απολαμβάνει. Μπορείτε να του διηγείστε χαμηλόφωνα μια ιστορία όσο το ταΐζετε, ή να ξεφυλλίζετε ένα παραμύθι με ωραίες εικόνες. Εάν το μικρό σας θέλει να απασχολείται με ένα παιχνίδι την ώρα του φαγητού, καλό θα ήταν το παιχνίδι αυτό να μην είναι θορυβώδες.

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης και η στοματική υγιεινή. Η κατανάλωση ασβεστίου και φωσφόρου βοηθούν ιδιαίτερα στην υγεία των δοντιών, ενώ καλό θα ήταν να αποφεύγονται οι τσίχλες, τα κουλουράκια και τα ζαχαρωτά, που προσκολλώνται στα δόντια των παιδιών. Το καθημερινό και συχνό βούρτσισμα είναι απαραίτητο, καθώς επίσης και η χρήση οδοντικού νήματος.

Ας μην ξεχνάμε πως το φαγητό, πέρα από ανάγκη είναι και μια γλυκιά συνήθεια. Οι γεύσεις είναι ένα κομμάτι των αναμνήσεών από τα παιδικά μας χρόνια, ένα κομμάτι από την κουλτούρα μας, αλλά και την προσωπικότητά μας, όπως αυτή διαμορφώθηκε μέχρι σήμερα. Ας μην στερήσουμε αυτή τη γλυκιά συνήθεια από τα παιδιά μας. Με την σωστή πρόληψη και την απαραίτητη φροντίδα, η ώρα του φαγητού μπορεί να γίνει η καλύτερη ώρα της ημέρας, όχι μόνο για τα ζουζουνάκια μας, αλλά και για εμάς τους ίδιους.

kapoglou95x95Καρολίνα-Ευαγγελία Καπόγλου,
Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, ΒSc
Επιστημονική Διευθύντρια ΑΠΙΣΧΝΑΝΣΙΣ - ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ, Ιωάννινα
Ιδρυτικό Μέλος Ελληνικής Διατροφολογικής Εταιρείας
[email protected]

Επιμέλεια: Μαίρη Μαργέλη

Σχετικά Άρθρα

Η διατροφή στη νηπιακή ηλικία

Πόσες φορές έχουμε αλήθεια τρέξει πίσω από τα παιδιά μας με ένα κουτάλι στο χέρι γεμάτο φαγητό;  Πολλές μαμάδες παραπονιούνται για το ότι το παιδί τους δεν τρώει και ανησυχούν μήπως αρρωστήσει. Γιατί όμως το παιδί μας αντιδρά έτσι;  Είναι το καθημερινό κυνηγητό η καλύτερη μέθοδος για να φάει;                                                   

Κατά την περίοδο της νηπιακής ηλικίας παρατηρείται μια ραγδαία σωματική αλλά και νοητική ανάπτυξη, ενώ στον οργανισμό του παιδιού συμβαίνουν &  σημαντικές αλλαγές όπως:  

  1. Σωματική ανάπτυξη (οστά, μύες, διάφορα όργανα)
  2. Ανάπτυξη εγκεφάλου
  3. Ανάπτυξη ανοσολογικού συστήματος
  4. Αυξημένη φυσική δραστηριότητα

Λόγω των παραπάνω παραγόντων, οι απαιτήσεις του παιδιού σε ενέργεια αλλά & σε θρεπτικά συστατικά είναι αυξημένες.  Πρέπει να αναφερθεί ότι οι θερμιδικές ανάγκες ενός παιδιού σε αυτήν την ηλικία δεν είναι και τόσο μεγάλες. Ένας εμπειρικός κανόνας είναι ότι οι θερμιδικές ανάγκες στη νηπιακή ηλικία είναι κατά μέσο όρο 1000kcal/ημέρα + 100kcal για κάθε έτος ηλικίας. Δηλαδή, για ένα παιδί 3 ετών είναι 1300kcal/ημέρα.  Όμως, οι ανάγκες σε πρωτεΐνες, βιταμίνες & μέταλλα είναι υψηλές, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια για κατανάλωση λιπαρών και γλυκών.

Ο σίδηρος και το ασβέστιο θα λέγαμε ότι είναι από τα πιο σημαντικά θρεπτικά συστατικά για ένα νήπιο. Για επαρκή πρόσληψη σιδήρου απαιτούνται δύο μερίδες την ημέρα από πηγές πλούσιες σε πρωτεΐνη, όπως κρέας, ψάρι, αυγά, πουλερικά, όσπρια, και έξι μερίδες ψωμιού (ολικής ή εμπλουτισμένο). Συμπληρωματικά, καλό θα ήταν να συνοδεύονται από πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Παράλληλα, είναι απαραίτητη ή βιταμίνη C (φρέσκα λαχανικά, φρούτα, χυμοί) για την καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου.

Θα πρέπει να καταναλώνεται ημερησίως γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι κλπ) περίπου 4 μερίδες, όπως και τυρί το οποίο θα υπάρχει στα ενδιάμεσα γεύματα ή θα συνοδεύει τα κυρίως (μακαρόνια, λαχανικά, λαδερά), προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις σε ασβέστιο. Επίσης, μπορεί να προστεθεί σκόνη γάλακτος στο φαγητό (μπιφτέκια, πουρές, σούπες).

Παρακάτω παρουσιάζεται  ενδεικτικά ποσότητα που μπορεί να καταναλώνει ένα νήπιο 1-2 ετών & ένα νήπιο 3-4 ετών.

Τροφή

Μερίδα

Μερίδα

1-2 ετών

3-4 ετών

Πολτός φρούτων-φρούτα

1/4φλ

½ κομμάτι

Πολτός λαχανικών-λαχανικά

1/3φλ

1/2φλ

Δημητριακά, ρύζι, μακαρόνια

1/4-1/3 φλ

1/3-1/2φλ

Ψωμί

½ φέτα

1 φέτα

Κρέας, ψάρι, αυγά πουλερικά

30γρ

30-60γρ

Γάλα

1/2φλ

½-1φλ

Η πίεση που ασκούμε συνήθως στα παιδιά μας για να καταναλώσουν όλο τους το φαγητό όχι μόνο δεν έχει αποτελέσματα, αλλά τις περισσότερες φορές  δημιουργεί στρες που κάθε άλλο παρά το βοηθάει στην ομαλή ψυχική και συναισθηματική τους ανάπτυξη. Στην καλύτερη περίπτωση, η ώρα του γεύματος μπορεί να είναι ένα παιχνίδι κυνηγητού, όταν όμως η πίεση από τους γονείς είναι εξαιρετικά έντονη, εκείνη η ώρα μετατρέπεται σε μαρτύριο για το παιδί. Κάτι τέτοιο μπορεί ενδεχομένως να οδηγήσει σε ακραίες καταστάσεις, όπως είναι η ανορεξία ή η παχυσαρκία, καθώς το νήπιο συνδέει το φαγητό με το στρες που νιώθει κατά την ώρα του γεύματος, κι έτσι είτε το αποστρέφεται, είτε πιέζει και αυτό τον εαυτό του προκειμένου να μην «απορριφθεί» από τους γονείς του. Σε περίπτωση, λοιπόν, που το παιδί μας δεν παρουσιάζει κάποια αφύσικη ανορεξία, καλό θα ήταν να μην επιμένουμε στο θέμα του φαγητού! Εμείς μπορούμε απλά να το δελεάσουμε.

Τα παιδιά προτιμούν να τρώνε τα φαγητά που σερβίρονται και καταναλώνονται χωρίς βοήθεια ή που τρώγονται με τα χέρια, όπως σάντουιτς, έτοιμα κομμάτια, κομμένα λαχανικά και φρούτα, μικρές μερίδες υγρών τροφών. Αντίθετα αποφεύγουν τα λαχανικά με έντονες γεύσεις, τα καρυκεύματα, τους συνδυασμούς φαγητών, ενώ οι μεγάλες μερίδες και τα πολύ ζεστά φαγητά δεν τα συγκινούν ιδιαίτερα. Βάλτε λοιπόν την φαντασία σας να δουλέψει και κάντε τα μαγικά σας!

Κάτι άλλο που πρέπει να προσέξουμε είναι η έμφαση που πρέπει να δοθεί από μικρή ηλικία στις σωστές διατροφικές συνήθειες για καλή υγεία, σωστή λειτουργία του οργανισμού και πρόληψη της παχυσαρκίας . Έτσι, οι γονείς θα πρέπει να συμμετέχουν ενεργά, δίνοντας οι ίδιοι το καλό παράδειγμα. Καλό θα ήταν η ώρα των καθημερινών γευμάτων να είναι μια μικρή ιεροτελεστία για όλη την  οικογένεια, εάν και εφόσον οι ρυθμοί της ζωής το επιτρέπουν. Προτιμήστε να φάτε όλοι μαζί στο τραπέζι, φροντίστε να είναι ήρεμο το παιδί ώστε να καταναλώσει αργά και ήρεμα την τροφή του, να την μασήσει καλά πριν την κατάποση και να μάθει να την απολαμβάνει. Μπορείτε να του διηγείστε χαμηλόφωνα μια ιστορία όσο το ταΐζετε, ή να ξεφυλλίζετε ένα παραμύθι με ωραίες εικόνες. Εάν το μικρό σας θέλει να απασχολείται με ένα παιχνίδι την ώρα του φαγητού, καλό θα ήταν το παιχνίδι αυτό να μην είναι θορυβώδες.

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης και η στοματική υγιεινή. Η κατανάλωση ασβεστίου και φωσφόρου βοηθούν ιδιαίτερα στην υγεία των δοντιών, ενώ καλό θα ήταν να αποφεύγονται οι τσίχλες, τα κουλουράκια και τα ζαχαρωτά, που προσκολλώνται στα δόντια των παιδιών. Το καθημερινό και συχνό βούρτσισμα είναι απαραίτητο, καθώς επίσης και η χρήση οδοντικού νήματος.

Ας μην ξεχνάμε πως το φαγητό, πέρα από ανάγκη είναι και μια γλυκιά συνήθεια. Οι γεύσεις είναι ένα κομμάτι των αναμνήσεών από τα παιδικά μας χρόνια, ένα κομμάτι από την κουλτούρα μας, αλλά και την προσωπικότητά μας, όπως αυτή διαμορφώθηκε μέχρι σήμερα. Ας μην στερήσουμε αυτή τη γλυκιά συνήθεια από τα παιδιά μας. Με την σωστή πρόληψη και την απαραίτητη φροντίδα, η ώρα του φαγητού μπορεί να γίνει η καλύτερη ώρα της ημέρας, όχι μόνο για τα ζουζουνάκια μας, αλλά και για εμάς τους ίδιους.

Καρολίνα-Ευαγγελία Καπόγλου,

Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, ΒSc

Επιστημονική Διευθύντρια ΑΠΙΣΧΝΑΝΣΙΣ - ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ, Ιωάννινα

Ιδρυτικό Μέλος Ελληνικής Διατροφολογικής Εταιρείας

[email protected]

Επιμέλεια: Μαίρη Μαργέλη